Deli Tukmen Dowleti

  • : preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/atamurad/tmolympiad.org/includes/unicode.inc on line 311.
  • : preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/atamurad/tmolympiad.org/includes/unicode.inc on line 311.
  • : preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/atamurad/tmolympiad.org/includes/unicode.inc on line 311.

Turkmenlering taryhdaky goyan yzy hemmelere malimdir. Bu yzyng hinistanda chenli yetenligi hem geng habar bolmasa gerek. Yone has ginishleyin maglumat hichbirimize zyyan etmez. Bu yerde hokum suren ing uly turkmen dowletlerinin biri hem Deli turkmen dowleti. Bu dowlet 2 asyr yaly uly dowri ichine alyp turkmening dap-dessurlaryny bu yerlere tanatmagy, gorkezmegi basarypdyr. Muny hazirki dowurde ulanylyan turkmen sozleride tassyklayar. Hindistanyng kop yerinde, turkmenlerin guran karizlerining, turkmen sungatynyng yzlaryny gormek mumkin. Buda hindistanda turkmen dowletining bolanlygynyng kichijik bir shayady.
Yokarda beyan edishimiz yaly Deli turkmen dowleti 200 yyl yaly uly dowur hokum suryar. Bu dowleti 1206-njy yylda Kutbetdin Aybeg guryar. Kutbetdin han 4 yyl hokum surmegine garamazdan Aligarh, Lahor, benaris, Penjab we meshhur Bihar galasyny basyp alyar. Aybeg aradan chykanson onung giyewleri hokumdarlygy ayakda tutyarlar. Giyewining gechmegining sebabide Aybegin erkek chagasynyng yoklugydy. Giyewi Il-tutmush han hem yurdunyng chagine Bengal, Gwalior we Uchchayny gosup ulkesini has hem gingeldyar. Il-tutmush han ozuni `Hindistanyng soltany` diyip tanatmagy basharyar. Il-tutmush hanyng oluminden son gyzy Raziyye tagta gechsede onung hokumdarlygy uzyn surmeyar. Sebabi kakasynyng yetishtiren `Chihigan` atly edermen serkerdeleri garshy chykyarlar. Bu 40 yigit mongollary oz yurduna sokmajak derejede batyr we watansoyerdi. Raziyyaning az wagtlyk hokumdarlygyndan song 40 serkerdaning ichinden Ulug han ady bilen tanalyan Balaban hokumdarlygy oz boynuna alyar. Ulug han mongollary doly uzaklasdyrmagy basharyar. Gysga wagtdan son hokumdarlyk dowleting goshun guchlerini emele getiryan Kalach turkmenlerinden Jelaletdin Firuza gechyar. Firuzyng nesli hem hokumdarlygy yoretmegi basharyar.Yene Firuzyng neslinden bolan Muhammet Kalach, Malwa, Rachputan we Gujeraty ozune birikdiryar. Muhammet `sultany azam` diyip tanalyp baslanyar. Muhammeding olumunden song agzalalyk chyksada Gyyasetdin Tugluk tagta gechip yurdy nyzama salmagy basharyar. Suw kanallaryny achdyryp yurdung suw aladasyny aradan ayyryar. Ogly Muhammet Tugluk paytagt Delining adyny Soltanpura owurup gundogardaky Deogire gechirmegi bilen yene agzalalyk bash gorkezyar. Mundan songky Firuz Tuglyk yurda parahatchylygy getirmek bilen meshgullanyar. Emma bu demirgazykdaky Teymirlenging hokumdarlygy sebapli Hindistana turkmen akymynyng kesilmegi bilen has hem kynlashyar. Yerli guchlere garshy durmak kyn hala gelyar. Firuzdan songky 10 yylda tagta 7 adam chykyar.Agzalalyk sebapli welayatlar yurtdan ayrylyar. Songunda Deli turkmen dowleti Owganly seyyid masgalasyna gechmek bilen, turkmenler hokumdarlygy 1413-nji yylda doly elden chykyar.
Deli turkmen dowleti Hindistandaky ing uly dowletlering biri, mundan bashgada turkmen hanlyklary kichi dowletler kop...