Yyl owurme (hasaplama)

  • : preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/atamurad/tmolympiad.org/includes/unicode.inc on line 311.
  • : preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/atamurad/tmolympiad.org/includes/unicode.inc on line 311.
  • : preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/atamurad/tmolympiad.org/includes/unicode.inc on line 311.

Yyl owurme

Yyl owurme-halklaryn arasynda adamlaryn yashyny kesgitlemek, taryhy wakalaryn senesini anyklamak ucin yoredilen hasap. Bu hasap boyunca yyl kesgitlenende , “muce yyllary” diyilyan yyl hasaby ulanylypdyr. On iki yyla muce diylip at berlipdir. 12 yylyn her haysyna bir haywanyn, jandaryn ady dakylypdyr. Turkmenlerde yyllara sheyle tertipde at dakylypdyr: sycan, sygyr, bars, towshan, luw(balyk), yylan, yylky, koy(goyun), bijin, takyk(towuk), it, donuz. Sycandan donza cenli 12 yyl bolyar, 13 nji yyla gecende yene sycandan bashlap gaytalanyar.Diymek bir sycan yylyndan ikinji sycan yylyna baranda 13 yyl bolyar. Shona gora yash hasaplananda:
Kone muceler :
1-nji muce (cagalyk mucesi) – 13 yash
2-nji muce (jahyllyk mucesi) – 25 yash
3-nji muce (yigitlik mucesi) – 37 yash
4-nji muce (orta yash mucesi) – 49 yash
5-nji muce (ak sakallyk mucesi) – 61 yash
6-njy muce (gartanlyk mucesi) – 73 yash
7-nji muce (garrylyk mucesi) – 85 yash

Taze muceler:
13 yasaha cenli cagalyk mucesi
13 yashdan 25 yasha cenli yetginjeklik mucesi
25 yashdan 37 yasha cenli yigitlik mucesi
37 yashdan 49 yasha cenli kamillik mucesi
49 yashdan 61 yasha cenli pygamber mucesi
61 yashdan 73 yasha cenli ruhubelentlik mucesi
73 yashdan 85 yasha cenli aksakallyk mucesi
85 yashdan 95 yasha cenli gartanlyk mucesi
95 yashdan 109 yasha cenli Oguz han mucesi –diyen yaly toparlara bolunyarler. Muce hasaby bilen adamyn yashyny bilmek ucin, onurti onun yylyny soramaly. Sonra adamyn yuzune garap, muce yyllarynyn haysy toparyna gabat gelyandigi seljermeli. Mysal ucin, onun yyly goyun bolsa, ozude yuz keshbine garanynda orta yash mucesine gabat gelyan bolsa, oni bilen ustumizdaki yylyn adyny bilmeli. Mysal ucin 1962 yyl –bars yyly. Dort mucanu ya-da 49 yashy beylede goyup yylyndan bars yylyna cenli sanamaly, diymek : bijin, takyk, it, donuz, sycan, sygyr bars-7 yyl bolyar. Ony hem 49 yashyn ustune goshsan adamyn yashy 56 bolyar. Gecen asyrlarda yashap gecen klassiki shahyrlaryn haysy-da bolsa birinin doglan yylynyn yyl atlaryndan haysy birine gabat gelyandigini bilmekden ya-da onun ylyndan nace yyl gecendigini anyklamakdan orti 2-nji tablisa garamaly. Shol tablisa salgylanyp oz doglan yylynyzyn atlaryn hem haysysyna gabat gelyandigini bilip bilersiniz. Diyeli birinin najinji yylda doglanyny bilyaris, emma muce hasaby boyunca onun yylyny tablisa garaman nahili bilmeli ?
Shol adamyn doglan yylyny 12-a paylamaly. 12 galyndysyz paylansa, onun yly bijin bolyar. Birinji tablisa bijin IX yyl. Shu hili paylananda bijinden sonky yyllaryn ustune her gezek bir san artyp baryar. Mysal ucin, paylananda nol (0) galas bijin (IX).
1 galsa takyk (x yyl)
2 galsa it (XI yyl) we s,m
Bu hasaby 1-nji tablissadaky yaly gorkezmek bolyar.

Meselem 18 asyr shahyrlaryndan Shabende “Gul-Bilbil” dessanynyn yazylan wagty hakynda sheyle aydyar :
Mun iki yuz on dort boldy taryhda,
Bijin yyly yazdym kyssany, begler
Bu yerdaki 1241-I milady hasabyna (hazirki ulanylyan hasabymyza) owursek, 1800 yyla dushyar. 1800-I 12 paylasak, doly paylanylyar-nol (0) galyar. Diymek shahyryn ozunin hem aydyshy yaly, gurruni edilyan dessan bijin yylynda yazylypdyr. Bizin hazirki ulalylyan senamize milady hasaby diyilyar. Shu hasabyn bashlanan yylyna bizin eramyzyn bashlanan wagty diyilyar. Emma Beyik Okt sots rew-indan on turkmenlerde, ozbeklerde, azerbayjanlarda we b. birnace halklarda hijri senesi diyilyan yyl hasaby hem ulanylypdyr. Bu hasap hem Gd, halklarynyn birnacesinde (owganlarda araplarda we b-da) ulanylyar.

Comment viewing options

Select your preferred way to display the comments and click "Save settings" to activate your changes.

Hasaplap gordunizmi? mena

Hasaplap gordunizmi? mena gaty kan dushunmedim. hasaplap goren bolsanyz aydyn.